Hogeschool van Amsterdam

Verder komen met burgerschapsonderwijs

Cursus

De school is voor leerlingen een belangrijke plaats voor het ontwikkelen van hun burgerschap. In de klas moeten leerlingen leren over de samenleving en over gedeelde democratische waarden. Hier kunnen ze hun eigen visie op de samenleving ontwikkelen en leren hoe anderen kijken naar de samenleving. Hoe kunt u als docent uw lesaanbod zo vormgeven dat op een bewuste manier wordt bijgedragen aan burgerschap van uw leerlingen?

Leerlingen in gesprek met docent

De HvA heeft drie leergangen ontwikkeld waarbij u, als docent, handvatten aangeboden krijgt om burgerschap in uw eigen onderwijspraktijk een stevige plek te geven.

  • Leergang 1: Burgerschap in de maatschappijvakken
  • Leergang 2: Lesgeven in controversiële onderwerpen
  • Leergang 3: Betekenisvol onderwijs over normatieve kwesties

Werkwijze

Aan de hand van theorie en praktijkvoorbeelden gaan we aan de slag met één van de drie bovenstaande vraagstukken. De leergangen worden verzorgd door lerarenopleiders van de Hogeschool van Amsterdam. Zij hebben expertise in het opleiden van leraren en lesgeven in funderend onderwijs. Leergang 2 wordt in samenwerking met Diversion, een bureau voor maatschappelijke innovatie, uitgevoerd. Zij hebben het dialooginstrument voor burgerschap ontwikkeld.

Voor wie

Leergang 1 is bedoeld voor bevoegde leraren in de maatschappijvakken in het vo (geschiedenis, aardrijkskunde, economie en maatschappijleer) en burgerschap in het mbo. Leergang 2 en 3 zijn toegankelijk voor alle bevoegde leraren in het po, vo en mbo.

Studiebelasting

Iedere leergang beslaat 6 bijeenkomsten van 3 uur binnen een periode van drie maanden. De studiebelasting per leergang is 90 uur.

Startdata en docenten

Startdatum

Tijdstip

Leergang

Docent

Woensdag 27 september 2017 14.00 - 17.00 uur Burgerschap in de maatschappijvakken

Arie Wilschut (Geschiedenis)

Aisa Amagir (Economie)

Armin Viergever (Aardrijkskunde)

Hessel Nieuwelink (Maatschappijleer)

Woensdag 24 januari 2018 14.00 - 17.00 uur Lesgeven in controversiële onderwerpen

Barry Mahoney

Broer van der Hoek

i.s.m. Diversion

Woensdag 31 januari 2018 14.00 - 17.00 uur Betekenisvol onderwijs over normatieve kwesties

Toos Kruithof (geschiedenis)

Hessel Nieuwelink (maatschappijleer)

De exacte cursusdata vindt u hier. Alle bijeenkomsten vinden plaats op een van de locaties van de Hogeschool van Amsterdam. Deze zijn uitstekende bereikbaar met het openbaar vervoer.

Kosten

De kosten bedragen € 1190,- per leergang. U ontvangt een certificaat van deelname bij deelname aan alle drie de leergangen. Wanneer u zich inschrijft voor een of twee leergangen, dan ontvangt u een bewijs van deelname. Het minimum aantal deelnemers is 10 personen en het maximum aantal deelnemers is 30 personen.

Leergang 1: Burgerschap in de maatschappijvakken

De maatschappijvakken zijn bij uitstek burgerschapsvakken. In deze vakken doen leerlingen kennis over de samenleving en de wereld op die zij als burgers in een democratie hard nodig hebben. Toch is het onderwijs in deze vakken voor leerlingen vaak (te) weinig herkenbaar. Leerlingen hebben soms moeite om het nut van wat ze leren onder woorden te brengen. Ze vergeten hierdoor het geleerde snel en ‘doen’ er weinig mee. Burgerschapsvorming heeft als doel denkende, actieve en betrokken mensen op te leiden. De maatschappijvakken kunnen én moeten daarbij een grote rol spelen, maar hoe? In de leergang Burgerschap in de maatschappijvakken richten we ons op het beantwoorden van deze vraag. Tijdens de leergang ontwikkelt niet alleen kennis en vaardigheden. Gezamenlijk ontwikkelen we ook gereedschap waarmee u uw lessen boeiend en relevant kunt maken voor uw leerlingen.

Daarnaast geeft de kennis u ook stof tot nadenken over uw eigen vak: waarom doe ik dit, wat wil ik ermee bereiken? Is alles wat ik doe eigenlijk wel zo vanzelfsprekend? En hoe draag ik bij aan de maatschappelijke weerbaarheid van mijn leerlingen? In onze leergang baseren we ons op vijf uitganspunten van Burgerschapsgeoriënteerd onderwijs.

 

De leergang Burgerschap in de maatschappijvakken gaat uit van vijf uitganspunten van burgerschapsgeoriënteerd onderwijs:

  • Focus op achterliggende concepten en principes (bijv.: solidariteit, mensenrechten, duurzaamheid, democratie, tolerantie, etc.).
  • Werken aan meningsvorming en attitudevorming.
  • Aandacht voor eigen betrokkenheid van de leerling en handelingsperspectieven.
  • Aandacht voor alternatieven voor de werkelijkheid.
  • Werken met een diversiteit aan perspectieven.

Deze uitganspunten worden geplaatst tegen de achtergrond van wat we kunnen verstaan onder burgerschap, vanuit de theorie én vanuit onze ervaringen. In de leergang bespreken we de uitgangspunten en worden voorbeelden van toepassingen gedemonstreerd. U gaat actief aan de slag met het toepassen van de uitgangspunten op uw eigen leerstof en lessen. U werkt voorbeelden uit en gebruikt deze in uw eigen lessen. Tijdens de bijeenkomsten wisselen we ervaringen uit. Zo komen we gezamenlijk tot richtlijnen voor en voorbeelden van goede praktijken.

Leergang 2: Lesgeven in controversiële onderwerpen


Maatschappelijke spanningen komen dagelijks de klas binnen en dat vraagt veel van u als leraar. Hoe gaat u met leerlingen in gesprek over terroristische aanslagen? Hoe voert u een discussie over Zwarte Piet zonder dat het gesprek ontspoort? Hoe reageert u op leerlingen die de Holocaust ontkennen? En hoe geeft u les aan leerlingen die geloven in complottheorieën? In deze leergang bieden wij u de handvatten om met deze complexe onderwerpen in de les aan de slag te gaan.

Bij deze leergang ligt de nadruk op het oefenen met diverse dialogische werkvormen. Tijdens de leergang leert u het belang van dialogische werkvormen en doet u vooral ervaring op met verschillende manieren om deze direct toe te kunnen passen in de praktijk.

Opbouw van de leergang

Na een eerste algemene introductie en oefening met dialogische didactiek wordt in bijeenkomst twee en drie geoefend met het socratisch gesprek. Uiteraard wordt op de ervaringen gereflecteerd. Tussen de bijeenkomsten gaat u in uw eigen lespraktijk met deze didactiek aan de slag en bespreken we  ervaringen tijdens de volgende bijeenkomst. De daarop volgende bijeenkomsten staan in het teken van het Dialooginstrument van Diversion. Onder begeleiding van trainers van Diversion oefenen we met het instrument. U oefent vervolgens in uw eigen les met het instrument. Tijdens de laatste bijeenkomst worden de algemene principes van deze dialogische didactieken nogmaals besproken en gekoppeld aan de ervaringen in de praktijk.

Leergang 3: Betekenisvol onderwijs over normatieve kwesties

Burgerschapsonderwijs brengt ingewikkelde morele onderwerpen met zich mee. Denk hierbij aan vraagstukken rondom democratie, verzorgingsstaat, duurzaamheid, multicultiraliteit en internationale samenwerking. Zo is het voor veel leraren een ingewikkelde kwestie wat zij leerlingen moeten leren over democratie. Leert u uw leerlingen dat democratie de beste staatsvorm is, of leert u ze dat het een alternatief naast allerlei andere staatsvormen is?

Het wordt nog lastiger wetende dat leerlingen vaak niet geïnteresseerd zijn in deze thema’s. Begrippen als politiek, sociale verzekeringen en duurzaamheidsbeleid hebben voor veel kinderen en jongeren weinig tot geen betekenis. De lessen daarover worden logischerwijs dan ook vaak als saai ervaren.

In deze leergang gaan we aan de slag met deze kwesties. We laten zien dat u op verschillende manieren om kunt gaan met normatieve kwesties in de school. We bieden handvatten en goed beredeneerde strategiën voor het behandelen van normatieve kwesties op manieren die wél betekenisvol voor leerlingen zijn.

 

 

We starten met het bespreken van én leren over verschillende manieren waarop normatieve vraagstukken een plek kunnen krijgen in het onderwijs. Daarbij ontwikkelt u een eigen perspectief en ligt de nadruk op de mogelijke opties die reeds bestaan. Daarna gaan we, aan de hand van verschillende voorbeelden, in op manieren om kwesties met een normatieve lading in de les op een betekenisvolle manier te behandelen. U ontwikkelt uw eigen manieren om betekenis te geven aan normatieve burgerschapskwesties in de les, u test deze uit en vervolgens evalueren we deze tijdens de bijeenkomst. Na het afsluiten van deze leergang heeft u nieuwe praktische bagage waarmee u op een betekenisvolle manier een normatieve les kunt geven over normatieve kwesties.

Aanmelden

U kunt zich aanmelden met onderstaand aanmeldformulier. De inschrijving sluit twee weken voor de start van de bijeenkomst. Dit betekent dat u zich kunt inschrijven t/m:

  • 13 september 2017 voor de leergang Burgerschap in de maatschappijvakken;
  • 10 januari 2018 voor de leergang Lesgeven over controversiële onderwerpen
  • 17 januari 2018 voor de leergang Betekenisvol onderwijs over normatieve kwesties

U kunt zich uiteraard direct voor meerdere leergangen aanmelden.

Meer informatie

Voor meer inhoudelijke informatie over de leergangen kunt u contact opnemen het Hessel Nieuwelink. Voor organisatorische vragen kunt contact opnemen met het Onderwijsbureau.

Gepubliceerd door  Faculteit Onderwijs en Opvoeding 17 juli 2017